Acil durdurma düğmesi nasıl çalışır?

1. Acil durdurma düğmesi nedir?

Acil durdurma anahtarı, diğer adlarıyla E-stop anahtarı, E stop anahtarı, acil durum anahtarı, acil durdurma düğmesi veya acil durdurma basmalı anahtarı olarak da bilinen bu cihaz, makineye ve makineyi kullanan kişiye güvenlik sağlayan, arıza durumunda otomatik olarak devreye giren bir kontrol anahtarıdır.

Aşağıdaki gereklilikler, EN 418 Avrupa standardında ve ISO 13850 uluslararası standardında belirtilmiştir. Acil durdurma düğmesi, acil durumlarda kolayca çalıştırılabilmesi için rengi, etiketi ve şekli bakımından oldukça belirgin olmalıdır. Bu nedenle düğme, üzerinde ok sembolü, "EMERGENCY" (ACİL) veya "STOP" (DUR) yazısı bulunan kırmızı mantar başlı olmalıdır. Mantar başlı düğmelerin yaygın boyutları 29 mm, 30 mm, 40 mm veya 60 mm'dir.

NC kontağında doğrudan çalıştırma mekanizması ayarlanmalı ve kendinden tutma işlevine sahip olmalıdır. Makinenin yeniden çalıştırılabilmesi için elektrik kontaklarının serbest bırakılması amacıyla bir döndürme, çekme veya anahtar hareketi gereklidir.

2. Acil durdurma düğmesinin işlevi nedir?

Acil durdurma düğmesi, acil bir durumda makinenin normal yolla durdurulamadığı hallerde makineyi kapatmak için kullanılan bir güvenlik mekanizmasıdır.

Acil durum düğmesinin amacı, yaralanma riski olduğunda veya iş akışının durdurulması gerektiğinde makineyi hızlı bir şekilde durdurmaktır. Bu düğme, insanlara, makinelere veya iş süreçlerine yönelik zararları önlemek ya da mevcut tehlikeleri azaltmak için tasarlanmıştır; bu nedenle, bu düğmelere genellikle “güvenlik düğmesi” veya “güvenlik düğmesi anahtarları” da denir. 

3. Acil durdurma düğmesi nasıl çalışır?

Acil durdurma düğmesi, çeşitli acil kapatma durumlarında hem operatörlerin hem de makinelerin güvenliğini sağlayan kritik bir sistem bileşenidir. Acil durdurma düğmeleri, makine ekipmanının kontrol devresine seri olarak bağlanır. Acil durdurma düğmesinin mantar başlığına basıldığında, makine ekipmanının devresi kesilir ve güç kaynağı kesilir. (Daha fazla bilgi: Düğme anahtarlarının çalışma prensibi nedir?)

Acil durdurma düğmesinin serbest bırakılması, yaralanmaların tekrarlanmasını önlemek ve insanlarla ekipmanın güvenliğini sağlamak amacıyla, yalnızca yetkili kişiler tarafından sıkı denetim altında çekme, döndürme veya anahtar kullanma işlemleriyle gerçekleştirilebilir. Standart acil durdurma düğmelerinin giriş koruma derecesi IP54’tür; ancak su geçirmez acil durdurma düğmeleri IP65 veya IP67 seviyesine ulaşabilir.

4. Acil durdurma anahtarının kaç çeşidi vardır?

Aktüatörün çalışma şekline göre en yaygın üç tür acil durdurma anahtarı bulunmaktadır. Çekerek serbest bırakma: Durdurma için aktüatör içeri itilir ve geri çekilerek serbest bırakılır. Döndürerek serbest bırakma: Durdurma için aktüatör içeri itilir ve döndürülerek serbest bırakılır. Anahtarlı serbest bırakma: Aktüatör durdurmak için içeri itilir ve yalnızca bir anahtarla serbest bırakılır.

5. Acil durdurma düğmesi nerede kullanılır?

Acil durdurma düğmeleri, endüstriyel, ticari ve kamu tesisleri dahil olmak üzere her türlü sektörde bulunabilir. Bu düğmelerin, kullanması gereken herkes tarafından açıkça görülebilir olması gerekir. Ayrıca, makinenin hangi kısmının durdurulması gerektiğine bağlı olarak, bir makinede birden fazla acil durdurma düğmesi bulunması da mümkündür. Örneğin, asansör, paketleme makinesi, kaldırma ekipmanları.

6. Tüm makinelerde acil durdurma düğmesi bulunması zorunlu mu?

Farklı ülkelerdeki veya sektörlerdeki yönetmelik ve standartların gerekliliklerine bağlı olarak, makine ve ekipmanların acil durdurma sistemine sahip olması zorunlu olabilir veya olmayabilir. Bununla birlikte, temel düzeydeki standartlar, makinelerin acil durdurma sistemlerine sahip olmasını zorunlu kılmaz. Öncelikle, bir makine grubu tasarlanmadan önce, makineye ilişkin bir risk değerlendirmesi yapılmalıdır. Bir makinenin (veya bir parçasının) risk değerlendirmesi tamamlandıktan ve tehlike seviyesi belirlendikten sonra, riski azaltmak için bir dizi önlem alınmalıdır. Avrupa makine güvenliği standardı EN954-1’e göre, tehlike seviyeleri B, 1, 2, 3 ve 4 olmak üzere beş seviyeye ayrılır; tehlike seviyeleri sırayla artar ve seviye 4 en yüksek tehlike seviyesidir. Güvenlik kontrol devresinin tasarımı da gerekli güvenlik seviyesini karşılamalıdır; bu nedenle kontrol devresinin güvenlik seviyesi de B, 1, 2, 3, 4 olmak üzere toplam beş seviyeye ayrılır. (İleri düzey bilgi: Güvenlik kontrol devrelerinin sınıflandırılması hakkında )

7. Acil durdurma düğmesinin başı neden mantar şeklinde?

IEC standartlarına ve endüstriyel güvenlik gerekliliklerine göre, acil durdurma düğmesi güvenli ve güvenilir olmalı ve operatörlerin tek elle kolayca kullanabilmelerini sağlamalıdır. Mantar başlı düğme bu amaç için en iyi seçimdir.

8. Basma düğmesi ile acil durdurma düğmesi arasındaki farklar nelerdir?

Makinenin çalıştırılması veya modlar arasında geçiş yapılması için bir basmalı anahtar kullanılır. Tehlikeli parçaların hareketini durdurmak amacıyla bir acil durdurma basmalı anahtarı güvenlik önlemi olarak kullanılır.

Acil durdurma düğmesi, rengi ve şekliyle kolayca fark edilebilir olmalı ve acil durumlarda kullanımı kolay olmalıdır. Aşağıdaki gereklilikler, Avrupa Standardı EN 418 ve Uluslararası Standart ISO 13850’de belirtilmiştir.

-Aktüatör, mantar başlı bir tasarıma sahip olmalı ya da kullanımı aynı derecede kolay bir model olmalıdır.

-Aktüatör kapağı kırmızı, arka plan ise sarı olmalıdır.

-NC kontağına bir doğrudan açma mekanizması takılmalıdır. (İleri düzey bilgi: Acil durdurma düğmeleri için normalde kapalı kontakların kullanılması neden daha güvenlidir?)

-Kendiliğinden kilitlenme işlevi bulunmalıdır.

-Yanlış kullanımın önlenmesi amacıyla, bazı ortamlarda muhafazalı acil durdurma düğmesi veya acil durdurma düğmesi kapağı kullanılacaktır.